De nieuwe bondscoach van het Nederlands Elftal

jurgen-klinsmann-usa-copa-america-06232016_4j4eomk7zbe71a9924eveq7fg

Nu inmiddels duidelijk is dat Dick Advocaat stopt als bondscoach van het Nederlands Elftal is de trainerscarrousel weer op gang gekomen om de opvolger van de meest succesvolle trainer van ons nationaal elftal aan te wijzen. Daarbij komen we enkele oude bekenden tegen (Ronald Koeman, Frank de Boer, Henk ten Cate) maar ook een aantal verrassende namen (Jürgen Klinsmann, Thomas Tuchel, Matthias Sammer). Ons viel vooral de naam van Klinsmann op en vooral dat de zijne veelvuldig viel. De oud-spits van onder meer Bayern München, Tottenham Hotspur, Internazionale en VfB Stuttgart staat in Nederland vooral bekend als ’goede Duitser’, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Lothar Matthäus en Rudi Völler. De teneur de laatste weken in voetballend Nederland is dat het misschien wel eens goed zou zijn om een buitenlander aan te stellen maar in hoeverre is Klinsmann daarvoor de geschikte kandidaat? Wij zochten het uit.

Overigens is Dick Advocaat de meest succesvolle bondscoach aller tijden omdat hij 37 wedstrijden wist te winnen met Oranje, niet omdat hij zoveel prijzen pakte (welgeteld nul). Om onduidelijkheid te voorkomen kunnen we wel stellen dat Rinus Michels eigenlijk de meest succesvolle bondscoach aller tijden is, want onder zijn leiding won Oranje het EK van 1988 en haalde het de finale van het WK van 1974.

Als het al zo ver komt dat er een buitenlander aangesteld wordt als bondscoach dan zou dat voor het eerst in 39 jaar zijn. De laatste was Ernst Happel in 1978, die op een bal op de paal na misschien wel Wereldkampioen geworden was met Oranje. Voordat het Nederlands Elftal in de jaren ’70 pas echt van zich liet gelden, was het veel gebruikelijker dat er een buitenlandse bondscoach de touwtjes in handen had. Voordat Rinus Michels in 1974 aangesteld werd als bondscoach waren van de 28 voorgangers er 23 van buitenlandse komaf, met de Engelsman Bob Glendenning als meest beroemde en meest succesvolle (hij bracht ons naar de eerste twee eindtoernooien, het WK van 1934 en 1938). Een keuze voor Klinsmann of een andere buitenlandse trainer zou dus een behoorlijke stijlbreuk zijn met het recente verleden. Misschien is het daarom wel goed dat hier serieus over nagedacht wordt.

Innovatief en Hollands geschoold 

De huidige opmars in het Duitse voetbal en het succes van het nationale Duitse elftal is voor een groot gedeelte te danken aan drie mensen. De twee grondleggers zijn eigenlijk al benoemd, Klinsmann en Sammer en de derde, Joachim Löw, heeft het proces van verjonging en de vernieuwde speelstijl (geschoeid op de Nederlandse school maar veel dynamischer) verder geperfectioneerd. De bodem werd echter gelegd door Sammer en Klinsmann. Sammer als technisch directeur van de Duitse voetbalbond en Klinsmann als bondscoach van Duitsland.

klinsmann

Het EK van 2004 dat zo desastreus verliep voor Duitsland (uitgeschakeld in een groep met Tsjechië, Nederland en Letland) was een wake-up call voor iedereen betrokken bij het Duitse voetbal. Het nationale elftal was duidelijk toe aan verjonging maar ook de oude speelstijl (veel lange ballen en louter sterke en veellopende spelers) werd niet gezien als toereikend voor de verdere toekomst. Enkele oudgedienden zoals Christian Wörns, Frank Baumann, Dietmar Hamann, Jens Jeremies en Fredi Bobic werden bedankt voor bewezen diensten. Er kwam meer ruimte voor enkele grote talenten, waaronder Per Mertesacker, Phillip Lahm, Bastian Schweinsteiger, de toen nog als toptalent bejubelde David Odonkor en Lukas Podolski. Gekoppeld aan enkele veteranen zoals Michael Ballack, Jens Lehmann, Jens Nowotny, Oliver Neuville en Bernd Schneider moesten deze grote talenten uiteindelijk op het WK van 2006 in eigen land het gaan laten zien.

De halve finale die daarin bereikt werd (2-0 verlies tegen de latere Wereldkampioen Italië) maar vooral de verfrissende nieuwe speelstijl (veel meer combinatiespel en de eerste tekenen van het hoge druk zetten waar het huidige Duitse voetbal vandaag de dag om bekend staat) deden veel mensen inzien dat Duitsland op het juiste pad zat. In 2006 werd Duitsland uiteindelijk derde, de finale van het EK van 2008 werd uiteindelijk verloren van Spanje, op het WK van 2010 werd er wederom een derde plek behaald en de halve finale van het EK van 2012 werd bereikt voordat de grootste triomf van het moderne Duitse voetbal tot nu behaald werd; Wereldkampioen in 2014 op het WK van Brazilië (al was de 7-1 tegen Brazilië misschien nog wel meer dan de finale de wedstrijd die de macht van Duitsland symboliseerde). Het EK van vorig jaar viel wat dat betreft wat tegen, toen Duitsland in de halve finale weggecounterd werd (hoe ironisch) door Frankrijk.

Klinsmann maakte al deze toernooien op het WK van 2006 na als toeschouwer mee, want na het WK in eigen land gaf hij het stokje door aan Löw. Toch is de veranderde manier van denken sinds 2006 en de ruimte voor veel creatieve spelers zoals Toni Kroos, Mesüt Özil, Mario Götze, Thomas Müller maar ook fysiek sterke en toch slimme verdedigers zoals Mats Hummels en Jérôme Boateng een gevolg van de innovativiteit ingezet door Sammer en Klinsmann.

Mister Klinsmann

Als opvolger van Ottmar Hitzfeld werd Klinsmann in 2008 aangesteld als eindverantwoordelijke bij Bayern München, de club waarmee hij in 1996 de UEFA Cup en in 1997 de Bundesliga won. Vooral in het seizoen 1995-96 was Klinsmann op schot, met vijtien doelpunten in de UEFA Cup werd hij topscorer van het toernooi ver voor o.a. Ronaldo en Luc Nilis (respectievelijk zes en vijf doelpunten). Toch was hij als coach veel minder succesvol. Zijn enige jaar in dienst van de club als coach ging gepaard met veel vreemde verhalen uit de wandelgangen en uiteindelijk ook slechte sportieve resultaten. Zo kwam men in de Champions League niet verder dan de kwartfinale en werd Klinsmann uiteindelijk vijf speelrondes voor het einde van de competitie ontslagen. Op dat moment stond Bayern teleurstellend derde in de Bundesliga. Later zou Lahm verklaren in zijn biografie dat de spelers uiteindelijk na enkele slechte resultaten besloten om voorafgaand aan de wedstrijd bij elkaar te komen om een tactiek te bedenken, omdat in hun ogen Klinsmann daar niet veel van begrepen had. Een veel pijnlijker voorval kun je voor een coach niet bedenken.

1725323_w2

Daarnaast zou Klinsmann uiteindelijk ook op het complex van Bayern op verscheidene plekken Boeddhabeelden geplaatst hebben en werd zijn benadering wel omschreven als ’holistisch’ waarbij er vooral gekeken wordt naar het geheel en waarvan men ervan uitgaat dat alles met elkaar in het leven op een bepaalde manier verbonden is. In het nuchtere Duitsland is het maar de vraag in hoeverre men in een dergelijke manier van denken meegegaan is.

Klinsmann nam een sabbatical en dook in 2011 op bij het nationale elftal van de Verenigde Staten. Na zijn actieve loopbaan was Klinsmann al naar de VS vertrokken om er te gaan wonen en kwam hij in 2003 ook nog kortstondig uit voor de Orange County Blue Stars, een amateurteam uitkomend op het vierde niveau in Amerika. Hij volgde Bob Bradley op, die even daarvoor nog de finale gehaald had van de CONCACAF Gold Cup, die uiteindelijk met 4-2 verloren ging tegen Mexico. Klinsmann begon wat moeizaam met enkele verliezen in wat vriendschappelijke wedstrijden maar vanaf 2012 zaten de prestaties in de lift. In de kwalificatie voor het WK van 2014 werd Amerika zelfs eerste in de poule en verloor het van haar tien wedstrijden slechts twee en won het er zeven. Op het WK was de poule indeling zwaar te noemen, want met Duitsland, Portugal en Ghana had het drie teams geloot die sterker dan wel van hetzelfde niveau ingeschat konden worden. De tweede plaats in de poule was wat dat betreft misschien wel sensationeel te noemen. In de eerste wedstrijd werd er met 2-1 gewonnen van Ghana, daarna speelde Portugal op het nippertje gelijk (pas in de 95e minuut) tegen de VS en nadat de VS in haar laatste wedstrijd verloor van Duitsland kwam het op het doelsaldo aan. Doordat Portugal met 4-0 verloren had van Duitsland was de VS veilig voor de volgende ronde.

Daarin zag het zich gekoppeld aan België, een team dat bulkte van het talent maar dat toch in de groepsfase wat tegengevallen had. Het zou dan ook tot de verlenging duren voordat België, dat kans op kans gekregen had maar telkens keeper Tim Howard in haar weg zag, via Kevin De Bruyne en Romelu Lukaku twee doelpunten maakte. De aansluitingstreffer van Julian Green in de 107e minuut bleek uiteindelijk niet genoeg om Amerika weer terug in de wedstrijd te brengen.

Niemand had verwacht dat Amerika de poule zou overleven en er tegen de Belgen uitgaan kon niet als een schande gezien worden. Klinsmann mocht dan ook aanblijven voor de Gold Cup van 2015 en de kwalificatie voor het WK van 2018. Toen er echter op diezelfde Gold Cup een vierde plek behaald werd en Amerika na enkele verloren wedstrijden in de kwalificatie voor het WK in Rusland de laatste plaats in de poule bezette, kreeg Klinsmann zijn ontslag.

Als opbouwer een geschikte kandidaat

De speler Klinsmann kan over een prachtig palmares beschikken, met de eerder genoemde prijzen met Bayern, de UEFA Cup met Internazionale in 1991 en het WK van 1990 en het EK van 1996 met West-Duitsland als absolute pronkstukken. Hij werd verder in 1995 tweede achter George Weah in de Gouden Bal verkiezing en hij won bij meerdere clubs en in meerdere competities de speler van het jaar verkiezing. Toch heeft hij als eindverantwoordelijke bij Bayern en bij Amerika niet kunnen overtuigen. Vooral in zijn tijd bij de Duitse nationale ploeg heeft hij zich ontpopt als een vernieuwer en opbouwer. Het is in dat opzicht ook niet vreemd dat zijn naam nu genoemd worden als onze nieuwe bondscoach. Klinsmann zou net als in 2006 bij Duitsland nu de lijnen uit kunnen zetten voor het Nederlandse voetbal en dan het stokje overgeven aan een jonge Nederlandse bondscoach die er net als Löw voor langere tijd aan blijft als coach. Klinsmann heeft een prachtige reputatie als topspits en maar slechts een redelijk cv als manager en of dat genoeg is valt te betwijfelen.

Geschreven door Max van der Gulik

Max noemt zichzelf een voetbalromanticus dan wel voetbalestheticus. Schrijft graag historisch getinte artikelen, als ook analyses van het hedendaagse voetbal. Max is geen fan van een club en raadt dat iedereen van harte aan. Na zijn pensioen heeft hij het voornemen om boeken te gaan schrijven, je moet wat hè.